Tin Tức Nói
Đôi lời nhận định về tàu nhân dịp khai trương tuyến Cát Linh - Hà Đông
============================================================
Nhân ngày khai trương "tuyến tàu lịch sử", âu cũng là dịp để nhiều người thể hiện sự hân hoan và cả tài châm biếm. Thế nhưng qua đây cũng thấy có nhiều bác chả biết gì về tàu điện ngầm/tàu nội đô lắm nhưng cũng bỉ bôi như đúng rồi. Nay em có vài dòng nói về những vấn đề bị hiểu sai nhiều nhất cho các bác nắm qua (các vấn đề liên quan đến tàu nói chung, chứ không phải về cái tuyến CL-HĐ này, nên xin bỏ qua những chuyện như do TQ làm hay các vấn đề khác liên quan đến dự án).
1. Sợ tàu không an toàn:
Cũng thông cảm thôi, với những người chưa từng sang TQ hoặc chỉ sử dụng đồ TQ tiểu ngạch thì đây là tâm lý chung. Nhưng tạm không bàn đến vấn đề chất lượng thi công hay kỹ thuật, trên thực tế, đối với tàu nội đô, rủi ro gây đến mất an toàn lớn nhất lại nằm ở yếu tố con người. VD như việc vận hành, điều tiết các chuyến tàu, điều khiển tốc độ tàu, giám sát các hệ thống vận hành, và cả việc bảo vệ ở khu vực chờ tàu nữa. Ngay cả thang cuốn lên xuống ga tàu cũng là nơi rất hay xảy ra "tai nạn", nhiều hơn cả tai nạn ở khu chờ tàu.Tóm lại, vấn đề hành khách có an toàn hay không là phải trông chờ vào đội ngũ vận hành tàu có được đào tạo tốt hay không, có đủ kinh nghiệm xử lý các sự cố nếu có không.
Một điều thú vị là tấm chắn tại khu vực chờ tàu thực ra không an toàn như nhiều người nghĩ, thậm chí nó còn có nguy cơ gây ra nhiều tai nạn hơn là so với không có tấm chắn. Tuy nhiên phần này là phần có thể nâng cấp được và cũng là xu hướng chung của nhiều tuyến tàu trên thế giới.
2. Tàu đi chậm:
Với những người thích phóng xe máy 60 ở đường nội đô hay đạp ga 120 trên cao tốc thì nghe 35km/h có vẻ khá chậm. Nhưng trên thực tế, khi di chuyển giữa các ga, vận tốc cao nhất của tàu đạt được sẽ là 60km/h, vận tốc trung bình khi di chuyển mới là 35km/h (bao gồm cả quãng đường tăng/giảm tốc), vì thế nếu so với xe cộ đi dưới đường thì tàu vẫn đi nhanh hơn khá nhiều.Ngoài ra, khái niệm "nhanh chậm" ở đây cần hiểu theo một hướng khác. Đó là vấn đề không phải là 1 người di chuyển với vận tốc trung bình 35km/h, mà là gần 1000 người (theo thiết kế) di chuyển với vận tốc 35km/h mà không gặp bất kỳ trở ngại nào. Điều này mới thực sự có ý nghĩa đối với giao thông đô thị.
3. Tàu xấu, công nghệ cũ:
Đó là đánh giá của nhiều người khi nhìn vào cái... đầu tàu của CL-HĐ. Điều này thì em đồng ý là tàu CL-HĐ khá xấu (ngay cả khi so với các mẫu tàu của TQ đang sử dụng). Nhưng cái quan trọng hơn cần phải "soi" thì lại ít người để ý đến, đấy là chất lượng toa hành khách. Đối với phương tiện công cộng, "lởm" hay "xịn" được đánh giá nhiều hơn ở phần tiện nghi dành cho hành khách, chứ không phải vẻ bề ngoài hay công nghệ của động cơ.Toa hành khách của CL-HĐ tương đương với các toa hành khách đang dùng thông dụng ở nhiều tuyến tàu tại TQ (tuy không phải loại hiện đại nhất), và tiên tiến hơn nhiều so với tàu nội độ ở một số nước phương tây (những nước có hệ thống tàu nội đô cũ). Với loại toa tàu này thì hành khách có thể cảm nhận được đủ tiện nghi, đặc biệt là với khí hậu nắng nóng của Việt Nam.
Còn chuyện màu sơn bề ngoài xấu, đó là do sự lựa chọn của ông đặt hàng là chính, giờ máy tính có thể chọn được khoảng 16 triệu màu nhưng bằng một phép màu nào đó, HN đã "đặt hàng" một màu xanh chuối khá là thôn quê như vậy.
4. Thấy bất tiện hơn phương tiện cá nhân:
Phải nói rõ một vấn đề: phương tiện giao thông công cộng không phải và cũng không thể dùng để giải quyết tất cả nhu cầu tham gia giao thông của tất cả mọi đối tượng. Vì thế, việc các bác có ô tô ngồi trong nhóm này phán việc tôi đi tàu thấy không tiện là chuyện rất khập khiễng.Theo quy hoạch như hiện nay, rõ ràng 2 tuyến tàu đã có ở Hà Nội là nhằm phục vụ cho nhu cầu của hàng chục nghìn sinh viên các trường đại học nằm dọc trên 2 tuyến này, ngoài ra còn rất nhiều người lao động ở vùng ven Hà Nội cũng có thể sử dụng. Hãy tưởng tượng, thay vì phải tốn vài triệu 1 tháng thuê 1 căn nhà trọ lụp xụp ở khu Bắc Từ Liêm, sau đó mua 1 chiếc xe máy mấy chục triệu, thì một em sinh viên có thể chỉ cần 1 triệu để thuê 1 căn trọ kha khá ngoài ngoại ô và hàng ngày chỉ mất 20p đi tàu đến tận cổng trường.
Hay một cô gái làm văn phòng ở Cầu Giấy có thể tan làm lúc 17h30, shopping tại Metropolis đến 19h và hẹn bạn bè đi xem phim ở Tràng Tiền vào lúc 19h30 mà không cần bất kỳ phương tiện cá nhân nào.
Sở dĩ các bác thấy "bất tiện" là vì nó không phục vụ cho nhu cầu của các bác, và cũng do các bác chưa từng sống ở một thành phố có tàu nội đô bao giờ.
5. Ga ở xa nơi cần đến/đi:
Tàu nội đô không hoạt động độc lập theo từng tuyến. Nó cần kết nối với nhau thành một mạng lưới tỏa khắp khu vực nội thành, và đây cũng là quy hoạch của HN cũng như HCM trong vài chục năm tới. Chỉ khi nào hoàn thiện chí ít là 2-3 tuyến, thì mới có thể phát huy được sự tiện lợi của việc đi tàu.Ngoài ra còn phải kết hợp với các tuyến xe buýt cho hợp lý, thành phố sẽ phải quy hoạch lại các tuyến xe để thỏa mãn nhu cầu đi lại của những người đi tàu, cũng là để giảm tải cho những tuyến đường vốn đã có tàu.
Quan trọng hơn, việc phát triển giao thông công cộng sẽ dần bồi dưỡng thói quen đi bộ cho người dân. Một dân văn phòng thông thường ở những thành phố như Bắc Kinh, nếu chỉ đi từ nhà đến công ty và ngược lại, 1 ngày có thể phải đi bộ tầm 5km, trong đó có khoảng 2km là dành cho việc chuyển từ tuyến tàu này sang tuyến tàu khác, còn lại 3km là cho việc di chuyển đến bến tàu. Nếu đi chơi, đi mua sắm thì một người đi 10km/ngày là chuyện không có gì lạ. Bù lại, họ không bị phụ thuộc vào phương tiện cá nhân, đi đâu cũng rảnh tay, có thể đi mua sắm hay tham quan thoải mái ở những khu phố mà không cần nghĩ đến chuyện quay lại điểm ban đầu để lấy xe.
Nên với người dân ở một nước ra đầu ngõ mua rau cũng phải đi xe máy như Việt Nam thì sẽ khó chấp nhận được chuyện "tàu không vào đón ở cửa nhà" được.
6. Tàu nội đô sẽ làm giảm tắc nghẽn giao thông:
Nghe thì vô lý nhưng đây lại là nhận định không chính xác mà nhiều người vẫn hiểu chưa đúng. Nói cho đúng, tàu nội đô cũng như giao thông công cộng sẽ giúp giảm tốc độ tăng trưởng của phương tiện cá nhân, chứ không phải thay đổi hiện trạng giao thông hiện tại.Tức là, phương tiện cá nhân vẫn sẽ phát triển, và chỉ có thể thay đổi bằng các chính sách khác, như hạn chế theo ngày chẵn lẻ, hạn chế số lượng xe đăng ký, cấm xe ở một số tuyến đường... chứ không phải người đi phương tiện cá nhân sẽ chuyển sang đi tàu nên sẽ đỡ tắc hơn (các bác có bỏ ô tô để đi tàu không?).
Tóm lại, tàu nội đô là một sự đầu tư cho tương lai, không phải là thứ để giải quyết ngay lập tức bài toán của hiện tại.
7. Không phân biệt được tàu nội đô với tàu cao tốc:
Cái này em xin từ chối giải thích :v8. Chất lượng nhà ga:
Đây là thứ khá ít người "soi" trong khi với em, người từng đi tàu điện ngầm đi làm trong 5 năm lại hay "soi" nhất. Nhà ga nếu không tổ chức tốt, cơ sở vật chất cũ, nhân viên vận hành kém, thiết kế không thuận tiện... thì rất dễ xảy ra những vấn đề như: gây mỏi mệt cho hành khách, ách tắc ở khu vực vào ga và chờ tàu, phiền phức khi có hành lý nặng, phân luồng không tốt dẫn đến xung đột dòng người đi bộ di chuyển, hướng dẫn không tốt khiến ách tắc tại khu vực bán vé tự động hoặc cửa từ vào ga (khá nhiều người không biết quẹt cái thẻ vào ga như thế nào)...Mới có mấy ngày đầu, các bác đang coi cái tàu như một phương tiện để tham quan, nhưng khi nó đi vào vận hành thường xuyên và người dân sử dụng như một phần tất yếu của nhu cầu hàng ngày, thì những vấn đề liên quan đến nhà ga sẽ quan trọng hơn những chuyện xảy ra ở trên tàu nhiều.
Ngoài ra các bác đi tàu ở "nước ngoài" mà đi theo kiểu tham quan, du lịch thì cũng đừng vội đánh giá, so sánh với tàu nước nhà (nhất là đừng so với mấy tuyến tàu từ sân bay vào nội thành của mấy nước đấy). Tiện hay không tiện, tốt hay không tốt, phải sử dụng thường xuyên trong thời gian dài mới có thể đánh giá được.
Trên đây e xin được "phổ biến" một số vấn đề nói chung liên quan đến tàu nội đô nói chung, và xin từ chối bình luận sâu về vấn đề của CL-HĐ. Dù sao nước ta từ hôm nay cũng đã gia nhập hàng ngũ "nước có tàu nội đô" rồi, nên những vấn đề ở trên e nghĩ các bác có thể tìm hiểu dần, đừng đánh giá qua vẻ bề ngoài với ngồi bỉ bôi mà chưa từng sử dụng nữa.
==========================
Nguồn: Nguyễn Quang Vũ - Tinh Tế
